عفوبینالملل از شورای امنیت خواست پرونده ایران را به دیوان بین المللی کیفری بفرستد
جمعه 26 دیماه
...................
عفوبینالملل از شورای امنیت خواست پرونده ایران را به دیوان بین المللی کیفری بفرستد
عفو بینالملل در گفت و گو با ۳۸ فرد در ۱۶ شهر ایران، سه منبع آگاه در داخل ایران، ۱۶ منبع آگاه خارج از ایران و یک شاهد عینی که ۱۲ ژانویه ایران را ترک کرده گزارش مفصلی درباره ابعاد کشتار معترضان در ایران تهیه کرده است.
سازمان عفو بینالملل در بیانیهای که روز ۱۴ ژانویه منتشر شد اعلام کرد: ویدئوهای راستیآزماییشده و اطلاعات معتبر بهدستآمده از شاهدان عینی در ایران نشان میدهد که در بحبوحهٔ قطع اینترنتی که از ۸ ژانویه توسط مقامات برای پنهان کردن جنایاتشان اعمال شده، کشتارهای گسترده و غیرقانونی در مقیاسی بیسابقه رخ داده است.
این نهاد بینالمللی از کشورهای عضو سازمان ملل خواسته این موضوع را به رسمیت بشناسد و تصریح کرده که مصونیت ساختاری و مداوم در قبال جنایات نیروهای امنیتی در اعتراضات کنونی و گذشته، مقامات ایرانی را در ادامهٔ رفتارهای مجرمانهشان جسورتر کرده است.
به گفته این نهاد شمار کشتهشدگان بنا بر آمار رسمی به بیش از دو هزار نفر رسیده است.
عفو بینالملل از کشورهای عضو سازمان ملل خواسته از جمله با برگزاری نشست ویژه شورای حقوق بشر و شورای امنیت به موضوع کشتار معترضان در ایران به طور جدی رسیدگی کنند. همچنین از شورای امنیت سازمان ملل خواسته شده تا پرونده این کشتار را به دیوان بین المللی کیفری ارجاع دهد.
آگنس کالامار، دبیرکل عفو بینالملل، در این باره گفت: این چرخهٔ خونریزی و مصونیت باید پایان یابد. حتی با وجود سابقهٔ تاریک مقامات ایرانی در ارتکاب نقضهای فاحش حقوق بشر و جنایات بینالمللی در موجهای پیاپی اعتراضات، شدت و گسترهٔ کشتار و سرکوب از ۸ ژانویه تاکنون بیسابقه است.
بر اساس شواهد گردآوریشده توسط عفو بینالملل نیروهای امنیتی که در خیابانها و پشتبامها ــ از جمله پشتبام ساختمانهای مسکونی، مساجد و کلانتریها ــ مستقر شدهاند، بارها با تفنگ و شاتگانهای حاوی ساچمههای فلزی به سوی معترضان بیسلاح شلیک کردهاند و اغلب سر و بالاتنهٔ آنان را هدف قرار دادهاند.
این سازمان همچنین به کمبود نیرو در مراکز درمانی اشاره کرده و نوشته "خانوادههای پریشانحال در میان کیسههای اجساد در سردخانههای مملو از پیکرهای قربانیان به دنبال عزیزان ناپدیدشدهٔ خود میگردند و شاهد انباشته شدن اجساد در وانتها، کانتینرهای بار یا انبارها بودهاند.
در گزارش عفو بینالملل تصریح شده: شواهد صوتیـتصویری راستیآزماییشده، جراحات شدید و در برخی موارد مرگبار را نشان میدهد؛ از جمله زخمهای ناشی از گلوله در سر و چشم، و همچنین افرادی که بیحرکت بر زمین افتادهاند یا در حالی که صدای تیراندازی ادامه دارد، از صحنه حمل میشوند. تصاویر دیگری بیماران را نشان میدهد که بهشدت خونریزی دارند یا بیجان روی زمین بیمارستان افتادهاند.
در دو ویدیو شلیک مستقیم از سوی نیروهای امنیتی به سوی افرادی که در حال فرار هستند دیده میشود.
عفو بینالملل همچنین از شورای عالی امنیت ملی ایران خواسته "فوراً دستور توقف استفاده غیرقانونی از زور و سلاح گرم توسط نیروهای امنیتی را صادر کرده و دسترسی کامل به اینترنت را بیدرنگ برقرار کند".
این نهاد تصریح کرده که زمان مصونیت ساختاری مقامات حکومت ایران به پایان رسیده و زمان آغاز تحقیقات دیوان کیفری بینالمللی (پس از ارجاع پرونده توسط شورای امنیت سازمان ملل) و ایجاد سازوکارهای بینالمللی عدالت برای ایران، و همچنین پاسخهای هماهنگ در سطح ملی از طریق انجام تحقیقات کیفری و پیگرد قضایی توسط دولتها بر اساس اصل صلاحیت جهانی" فرا رسیده است.
.............................................
آمریکا: طرح صلح غزه وارد مرحله دوم شد؛ فلسطینیها بر سر اداره غزه توافق کردند
به گفته استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، طرح صلح ایالات متحده برای نوار غزه وارد مرحله دوم شده است.
ویتکاف در واشنگتن اعلام کرد که این طرح شامل خلع سلاح حماس، بازسازی نوار غزه و تشکیل کمیتهای برای اداره موقت نوار غزه میشود.
او از حماس خواست، به تعهدات خود به طور کامل عمل کرده و با خلع سلاح موافقت کند. ویتکاف با تأکید بر این که حماس باید پیکر آخرین گروگان جانباخته را به اسرائيل تحویل دهد هشدار داد، در غیر این صورت این گروه با پیامدهای جدی روبرو خواهد شد.
پیش از آن دولت مصر از توافق حماس و تشکیلات خودگردان فلسطینی در مذاکرات قاهره بر سر ترکیب کمیتهای برای اداره موقت نوار غزه خبر داده بود.
این کمیته قرار است به صورت موقت اداره این منطقه که بخشهای وسیعی از آن ویران شده است را بر عهده بگیرد و تأمین خدمات اساسی آن را سازماندهی کند.
چندین گروه، از جمله سازمانهای اسلامگرای افراطی حماس و جهاد اسلامی اعلام کردهاند که از "تلاشهای میانجیگران" برای تشکیل کمیته اداره موقت غزه حمایت میکنند.
تشکیلات خودگردان فلسطینی به ریاست محمود عباس نیز طی بیانیهای که در خبرگزاری وفا منتشر شده پشتیبانی خود را اعلام کرده است.
............................................
فاکس نیوز:عراقچی در واکنش به هشدار ترامپ؛ اعدامها متوقف شدهاند، فقط چند صد نفر کشته شده اند
بە دنبال هشدارهای ترامپ، مقامات ایران میگویند کە "هیچ برنامهای برای اعدام افراد به دلیل شرکت در اعتراضات، وجود ندارد".
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران در گفتوگو با شبکه تلویزیونی فاکسنیوز آمریکا گفت که جمهوری اسلامی "هیچ برنامهای برای اعدام افرادی که به دلیل شرکت در اعتراضات دستگیر شدهاند، ندارد".
عباس عراقچی در عین حال از پاسخ به پرسش فاکسنیوز دربارۀ آمار کشتهشدهها خودداری کرد و تعداد کشتهشدگان را «فقط چند صد نفر» عنوان کرد. اما سازمان حقوق بشر ایران که در اسلو، پایتخت نروژ، مستقر است شامگاه ۲۴ دی اعلام کرد از آغاز اعتراضات ضدحکومتی در ایران دستکم ۳ هزار و ۴۲۸ معترض کشته و هزاران تن مجروح شدهاند.
در بخشی از این مصاحبه، عراقچی در پاسخ بە پرسشی در ارتباط با "احتمال اجرای حکم اعدام دست کم یک معترض"، پاسخ داد: خیر، من در آن مورد چیزی نشنیدهام و هیچ اعدامی امروز یا فردا یا هر زمان دیگری وجود ندارد.
این اظهرات عراقچی کمتر از چند ساعت پس از سخنان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا ابراز شد که گفته بود از "منبع معتبر" به او اطلاع دادهاند که "آنها [جمهوری اسلامی] متوقف شدەاند و هیچ برنامهای برای اعدام وجود ندارد.
ترامپ در ادامە در پاسخ به سؤالی درباره احتمال مداخله نظامی آمریکا گفت: ما آن را بررسی خواهیم کرد و ببینیم چگونه پیش میرود.»
رئیسجمهور ایالات متحده، روز چهارشنبه ۱۴ ژانویه هشدار دادە بود کە اگر مقامهای جمهوری اسلامی تهدید به اعدام برخی معترضان را عملی کنند، آمریکا دست به اقدامی بسیار جدی خواهد زد.
در همین حال قوه قضاییه جمهوری اسلامی اعلام کرد عرفان سلطانی، معترض بازداشتشده در ندامتگاه مرکزی کرج است و اتهامهای "اجتماع و تبانی علیه امنیت داخلی و فعالیت تبلیغی علیه نظام به او تفهیم شده، اما حکم اعدامی برای او صادر نشده و مجازات اعدام در چنین اتهامهایی وجود ندارد". پیشتر برخی از سازمانهای حقوقبشری در مورد احتمال بە دار آویخته شدن این معترض هشدار دادە بودند.
با وجود این، سابقه جمهوری اسلامی ایران در سرکوب گسترده مخالفان سیاسی و معترضان، همراه با اظهارات تند مقامات قضایی و امنیتی در روزهای اخیر مبنی بر برخورد شدید و فوری با بازداشتشدگان، موجب تردید جدی در اعتبار گفتههای عباس عراقچی شده است.
این تحولات در حالی صورت میپذیرد کە بسیاری انتظار حملە ایالات متحده بە ایران را دارند. ترامپ پیشتر نیز در شبکه خود، "تروث سوشال" خطاب به معترضان ایرانی نوشته بود: به اعتراض ادامە دهید، کمک در راه است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در ادامە مصاحبه خود با شبکه فاکس نیوز اعلام کرد که "تهران کنترل کامل بر وضعیت داخلی کشور را به دست آورده است". او اعتراضات را "عملیات تروریستی" خواند کە "توسط اسرائیل سازماندهی شدەاند".
وزیر أمور خارجه جمهوری اسلامی در ادامە ادعا کرد کە "عناصر خارجی در پی ایجاد تعداد زیادی کشتە بودەاند تا زمینە دخالت آمریکا و جنگ جدید علیه ایران را فراهم کنند".
.........................................
وزیر خزانهداری آمریکا: مقامات ایران در حال خروج دهها میلیون دلار از کشور هستند
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده آمریکا، میگوید مقامات جمهوری اسلامی در حال خارج کردن دهها میلیون دلار سرمایه از ایران هستند.
آقای بسنت، شامگاه چهارشنبه به وقت واشینگتن، در گفتوگو با شبکه «نیوزمکس» گفت «موشها در حال فرار از کشتی هستند.»
به گفته وزیر خزانهداری آمریکا، وزارتخانه او به عنوان مسئول اجرای تحریمها علیه جمهوری اسلامی، هماینک شاهد «انتقال و خروج پنهانی دهها میلیون دلار از ایران از سوی رهبران این کشور هستیم. بنابراین، آنها در حال فرار از این کشتی هستند.»
اسکات بسنت جزئیات بیشتری در این مورد ارائه نداد اما افزود که پولهای خروجی در حال انتقال به بانکها و مؤسسات مالی سراسر جهان است.
این عضو کابینهٔ دونالد ترامپ در عین حال تأکید کرد که وزارتخانهٔ تحت امرش در حال ردیابی پولهای ایران است که از مجاری متعارف یا غیرمتعارف از کشور خارج میشوند.
آقای بسنت گفت که این پولها در هر حال ردیابی خواهند شد، چه از طریق نظام بانکداری و چه از طریق شبکه رمزارز؛ ما این داراییها را ردیابی خواهیم کرد و نمیگذاریم در اختیار این افراد بمانند.
...........................................
کشورهای عربی: ترامپ را قانع کردیم! سفیر ایران در پاکستان: آمریکا به تهران اعلام کرد قصد حمله ندارد
روزنامۀ "دان" پاکستان به نقل از رضا امیریمقدم، سفیر ایران در این کشور گزارش داده که آمریکا در پیامی به تهران، اعلام کرده که قصد حمله ندارد و نیز خواستار خویشتنداری تهران شدهاست. پیام ارسالشده واشنگتن نشان میدهد که آمریکا خواهان جنگ نیست و از ایران نیز خواسته تا به منافع آمریکا در منطقه، حمله نکند. آقای امیریمقدم گفته که او اطلاعات مرتبط با پیام تازۀ آمریکا را ساعت یک بامداد دریافت کردهاست.
کشورهای عربی خلیج فارس از ترامپ خواستهاند تا یک فرصت به ایران بدهد
یک مقام ارشد در ریاض گفتهاست که عربستان سعودی، قطر و عمان تلاش کردهاند تا رئیس جمهوری آمریکا، دونالد ترامپ را از حمله به ایران در واکنش به سرکوب خونین اعتراضها باز دارند و هشدار دادهاند که این اقدام میتواند پیامدهای جدی برای منطقه داشته باشد. ترامپ قبلاً گفته بود بر اساس منابع بسیار مهم مطلع شده که کشتارها به پایان رسیده و اعدامهای برنامهریزیشدۀ معترضان در نهایت صورت نخواهد گرفت. او همچنین در مورد احتمال اقدام نظامی افزود: ما این موضوع را دنبال خواهیم کرد و خواهیم دید مرحلۀ بعدی چه خواهد بود.
..........................................
ابراز تردید دونالد ترامپ در مورد میزان حمایت ایرانیان از رضا پهلوی
دونالد ترامپ در مصاحبهای با خبرگزاری رویترز گفتهاست که شاهزاده رضا پهلوی :فردی بسیار محترم است: اما شخصاً تردید دارد که او در داخل ایران مورد قبول همگان باشد. ترامپ گفت: نمیدانم کشورش رهبری او را میپذیرد یا خیر اما اگر بپذیرد من مشکلی ندارم.
او همچنین تأکید کرد که زمان تصمیمگیری دربارۀ حمایت از شاهزاده رضا پهلوی هنوز نرسیدهاست.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحد آمریکا که هفتۀ گذشته نیز نسبت به توانایی رهبری رضا پهلوی ابراز تردید کرده بود، در مصاحبهای اختصاصی با خبرگزاری رویترز بار دیگر گفت که رضا پهلوی «به نظر فرد بسیار محترمی میآید»، اما در عین حال در این مورد که او بتواند در داخل ایران حمایت کافی برای به دست گرفتن قدرت جلب کند، ابراز تردید کرد.
روز چهارشنبه ۲۴ دی، دونالد ترامپ به خبرگزاری رویترز گفت که احتمال فروپاشی حکومت روحانیون ایران وجود دارد.
ترامپ تاکنون چند بار رژیم جمهوری اسلامی را تهدید کرده که در حمایت از معترضان ایرانی مداخله خواهد کرد. اما رویترز معتقد است که ترامپ در مصاحبۀ اخیر، در اعطای حمایت کامل خود به رضا پهلوی محتاط بود. این در حالی است که گزارشهای متفاوت، شمار کشتهشدگان سرکوب اخیر را چندهزار نفر ارزیابی میکنند.
ترامپ سقوط رژیم ایران به دلیل اعتراضات را ممکن دانست اما درعین حال گفت: هر رژیمی میتواند شکست بخورد... به هرحال چه سقوط بکند یا نه، دوره جالبی خواهد بود.
خبرگزاری رویترز در ادامۀ این گفتگو، در بارۀ پراکندگی مخالفان ایرانی مینویسد: اپوزیسیون ایران میان گروهها و جناحهای ایدئولوژیک رقیب — از جمله سلطنتطلبانِ حامی پهلوی — پراکنده است و به نظر میرسد پهلوی حضور سازمانیافته اندکی دارد.
رویترز در تأیید نگرش محتاطانۀ ترامپ، از صنم وکیل، معاون بخش خاورمیانه اندیشکده چتمهاوس نقل میکند : نباید اغراق کرد؛ و بسیار دشوار است که بدانیم پهلوی چه میزان طرفدار و حامی دارد، چنان که در مورد سایر چهرهها نیز این پرسش وجود دارد.
..............................
یرواند آبراهامیان: اعتراضات اخیر ایران با پیشتازی بازار اما نه به شکل کلاسیک، کمک خارجی رویکردی خطرناک!
یرواند آبراهامیان، تاریخنگار برجسته معاصر ایران، اعتراضات سراسری اخیر این کشور را پدیدهای متفاوت در تاریخ جمهوری اسلامی توصیف میکند؛ نه به این دلیل که چنین اعتراضی در ایران بیسابقه است، بلکه بهواسطه ترکیب نیروهایی که اینبار به صحنه آمدهاند.
به باور او، نقش بازار در این اعتراضات، نقطه تمایز اصلی با موجهای پیشین نارضایتی پس از انقلاب ۱۳۵۷ است.
آقای آبراهامیان که سالهاست تاریخ ایران را از منظر اقتصاد سیاسی و اجتماعی تحلیل میکند، در مصاحبه با فرناز قاضیزاده در برنامه «گفتوگوی ویژه» بیبیسی فارسی، میگوید: اعتراض در ایران چیز تازهای نیست. از همان سالهای اول بعد از انقلاب، جمهوری اسلامی با اعتراضهای گسترده روبهرو بوده است. اما این اولین بار بعد از انقلاب است که بازار نقشی پیشرو در اعتراضات ایفا میکند. از سال ۱۳۵۶ به اینطرف، بازار چنین حضوری نداشته است.
بازگشت بازار اما نه به شکل کلاسیک
آقای آبراهامیان میگوید، اینکه جرقه اولیه اعتراضها در بخشهایی از بازار زده شد که به واردات وابستهاند؛ مثل فروشندگان کالاهای الکترونیکی، نه بخشهای سنتیتر، نظیر فرش و طلا، تمایز چندان تعیینکنندهای نیست: بحران اقتصادی بیش از همه به بخشهایی ضربه زده که با واردات سروکار دارند. طبیعی است که فشار بر آنها زودتر و شدیدتر ظاهر شود. اما در نهایت، بحران اقتصادی همه را تحت تاثیر قرار داده، نه فقط یک بخش خاص را.
او معتقد است که اهمیت ماجرا در این نیست که کدام بخش از بازار جلودار اعتراضها شده، بلکه مهم این است که بازار ــ بهعنوان یک بازیگر اجتماعی ــ پس از دههها انفعال، دوباره وارد میدان شده است؛ حضوری که اعتراضات فعلی را از موارد قبلی، از جمله اعتراضات پس از انتخابات ۱۳۸۸، متمایز میکند.
بازار، سپاه و جابهجایی قدرت اقتصادی
در دو دهه گذشته، بخش بزرگی از اقتصاد ایران از بازار سنتی به نهادهای وابسته به حکومت، سپاه پاسداران و مجموعههای نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی منتقل شده است. آیا در چنین شرایطی بازار هنوز همان قدرت تاریخی را دارد؟
آقای آبراهامیان اعتقاد دارد که نقش بازار تضعیف شده اما از میان نرفته است: با گسترش اقتصاد دولتی و نفوذ سپاه، اهمیت بازار کمتر شده است. اما در عین حال باید توجه داشت که بسیاری از افرادی که زمانی در بازار جایگاه پایینی داشتند، امروز در راس قدرتاند.
برای آنها یک تحرک اجتماعی بزرگ رخ داده و منافعشان به بقای رژیم گره خورده است. شاید دیگر بازاری به معنای کلاسیک آن نباشند ولی همچنان بخشی از ساختار اقتصادی–سیاسی جمهوری اسلامیاند.
بحران اقتصاد و فرسایش مشروعیت
به باور این تاریخنگار، محرک اصلی اعتراضات فعلی بحران اقتصادی است هرچند که این بحران بر بستری عمیقتر سوار شده: فرسایش مشروعیت سیاسی.
یرواند آبراهامیان با یادآوری حمایت مردمی گستردهای جمهوری اسلامی در آغاز، میگوید: این انقلاب شاید محبوبترین انقلاب تاریخ معاصر بود. اما این رژیم بهتدریج و با سیاستهای خود، گروهبهگروه پایگاه اجتماعیاش را از دست داد و مشروعیتش فرسوده شد.
او معتقد است اگرچه حمایت از جمهوری اسلامی کاملا از بین نرفته اما به هستهای محدود فروکاسته شده است. این تغییر را میتوان در زبان و گفتمان اعتراضات هم دید: اوایل انقلاب، محور اصلی اسلام و مذهب بود. امروز در اعتراضات، واژههایی مثل حق، آزادی و برابری برجستهاند. این بازگشت به نوعی گفتمان حقوق فردی و روشنگری است که برای جمهوری اسلامی چالشی اساسی به شمار میرود.
فساد، تحریم و ریشههای بحران
آقای آبراهامیان در عین حال، برخلاف بسیاری از تحلیلگران نقش فساد را در تشریح وضعیت فعلی کافی نمیداند. او میگوید: فساد در همه رژیمها هست. اگر قرار باشد فساد بهتنهایی باعث انقلاب شود، بسیاری از کشورها دائما در حال انقلاب بودند.
به نظر او، بحران اقتصادی ایران بیش از هر چیز محصول تحریمهاست، نه صرفا فساد ساختاری. این استاد تاریخ در دانشگاه نیویورک، میگوید تمرکز صرف بر فساد، تصویری کامل از بحران ارائه نمیکند، هرچند این به معنای انکار نقش آن در تشدید نارضاییهای عمومی نیست.
ائتلاف فراطبقاتی
آقای آبراهامیان، در جواب به اینکه کدام طبقه اجتماعی موتور اصلی اعتراضات است، از شکلگیری نوعی ائتلاف فراطبقاتی سخن میگوید: دانشآموزان و دانشجویان بسیار فعالاند. طبقه کارگر حضور دارد. بازار وارد میدان شده و طبقه متوسط تحصیلکرده، حتی اگر در خیابان نباشد، بهشدت منتقد رژیم است.
به گفته او، در برابر این ائتلاف غیررسمی، حکومت هنوز به سپاه پاسداران و هستهای از حامیان وفادار متکی است؛ هستهای که حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد جمعیت برآورد میکند.
شباهتها و تفاوتها با ۵۷
از منظر تاریخی، آقای آبراهامیان وضعیت فعلی را بیش از هر چیز با سال ۱۳۵۶، یعنی دوره پایانی حکومت پهلوی، قابل مقایسه میداند؛ با این تفاوت مهم که جمهوری اسلامی برخلاف رژیم قبلی، نیروی نظامی ایدئولوژیک و وفاداری مثل سپاه و بسیج دارد و آماده استفاده گسترده از خشونت است.
او میگوید که سرکوب شاید موقتی اعتراضات را مهار کند اما مسئله اصلی را حل نمیکند: نارضایی از بین نمیرود. سرکوب بدون گفتوگو با مخالفان، راهحل پایدار نیست.
مداخله خارجی؛ هشداری تاریخی
آقای آبراهامیان درخواست بعضی معترضان برای کمک خارجی را رویکردی خطرناک میداند و با اشاره به تجربه کشورهایی مثل عراق، افغانستان، لیبی و سوریه میگوید: قدرتهای خارجی دنبال آزادی نیستند؛ دنبال منافع خودشاناند.
به باور او، بعضی سناریوها حتی فراتر از تغییر رژیم میروند و به تضعیف یا تجزیه ایران میاندیشند: برای بعضی بازیگران منطقهای، ایران تکهتکهشده جذابتر از ایران قدرتمند است. برای اسرائیل بهترین حالت این است که ایران مثل عراق به چند دولت کوچک تبدیل شود تا برایش خطری نباشد.
آیا معترضان در شرایط کنونی و سرکوب گسترده، میتوانند به نوعی از دخالت خارجی برای پایان خشونتها، امیدوار باشند؟ آقای آبراهامیان میگوید: قابل درک است که مردم مطالباتی بهحق در برابر رژیم دارند؛ مستاصلند و به دنبال کمک خارجی هستند.
اما به عنوان کسی که از بیرون نگاه میکند، میگویم: باید مراقب بود. تجربه نشان داده مداخله خارجی مشکل را حل نمیکند. قدرتهای امپریالیستی دنبال آزادی نیستند بلکه دنبال منافع خودشان هستند. فکر نمیکنم کسی در ایران باشد که بخواهد سرنوشتی مثل عراق یا لیبی داشته باشد.
بنبست سیاست خارجی و آینده نامعلوم
در تحلیل رابطه ایران و غرب، یرواند آبراهامیان، نویسنده کتاب مشهور ایران بین دو انقلاب، معتقد است که بنبست فعلی بیش از آنکه ناشی از انعطافناپذیری تهران باشد، نتیجه سیاستهای واشنگتن و متحدانش است. او با مرور تجربه دوران اکبر هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی، رئیسجمهورهای پیشین ایران، و بعدتر توافق برجام، میگوید خروج آمریکا از توافق، مسیر مصالحه را در عمل مسدود کرد.
آقای آبراهامیان در نهایت در جواب به این سوال که آیا اعتراضات فعلی به انقلابی بزرگ منجر خواهد شد یا نه، میگوید: این جنبشی بسیار مهم و بحرانی عمیق است. ولی نه لزوما نقطه عطفی در حد انقلاب ۱۳۵۷. محتملترین سناریو، رویارویی طولانی و پرهزینه میان حکومتی لجوج و جامعهای است که دیگر این حکومت را نمیخواهد.
بهگفته یرواند آبراهامیان، این وضعیت اگرچه شاید «تاریخی» به معنای کلاسیک نباشد، بدون شک یکی از جدیترین بحرانهایی است که جمهوری اسلامی از زمان ایجادش با آن دستبهگریبان شده است؛ بحرانی که ریشههای آن نه فقط در خیابان، بلکه در ساختار اقتصاد فاسد و فرسایش مشروعیت سیاسی نظام نهفته است.
...........................................
از خیابانهای ایران تا شبکههای اجتماعی؛ واقعیت نمادپردازی و خیالپردازیهای رهبری رضا پهلوی؟
تحقیقی که روزنامه اسرائیلی "هاآرتص" در تاریخ ۳ اکتبر منتشر کرد، نشان میدهد یک نهاد خصوصی که از سوی دولت بنیامین نتانیاهو تامین مالی میشده، یک کارزار گسترده نفوذ دیجیتال را برای بهبود تصویر رضا پهلوی، ولیعهد خاندان برکنارشده پهلوی، به راه انداخته است.
خاندانی که پدرش، محمدرضا پهلوی، آخرین شاه ایران بود و برکناری او به اعلام جمهوری اسلامی در فوریه ۱۹۷۹ انجامید.
نشریه "ال پائيس" اسپانیا در گزارشی به موضوع طرح رضا پهلوی در شعارها و اعتراضات ایرانیهای خارج از کشور پرداخته و آن را مورد کاوش جدی قرار داده است.
در این گزارش آمده است: این کارزار نهتنها به تقویت چهره این شاهزاده انجامید؛ کسی که سالها بیشتر در مجلات زرد و شایعات حضور داشت تا در راهروهای قدرت؛ بلکه به شکل جعلی، میزان حمایت او در داخل ایران را نیز بزرگنمایی کرد؛ آن هم از طریق آواتارها و حسابهای کاربری جعلی که خود را شهروندان ایرانی معرفی میکردند. زمانی که حکومت ایران پنجشنبه گذشته برای پنهان کردن سرکوب اعتراضات، اینترنت را به طور کامل قطع کرد، بسیاری از حسابهایی که خود را ایرانیان داخل کشور جا میزدند، همچنان به انتشار پیامهای حمایتی از رضا پهلوی ادامه دادند.
بر اساس محاسبات رابرت گراهام، روزنامهنگار، در کتاب «ایران: توهم قدرت»، زمانی که پهلویها به تبعید رفتند، ثروت آنها دستکم ۴ میلیارد دلار بود که در بانکهای سوئیس نگهداری میشد. این پول ـ که حاصل غارت منابع کشور بود ـ همچنان به این خاندان اجازه میدهد سبک زندگی بسیار مرفهی داشته باشند و فعالیتهای مخالف حکومت ایران را تامین مالی کنند؛ فعالیتهایی که تا همین اواخر همواره با موفقیت محدودی همراه بوده است. گزارشی از مؤسسه بروکینگز در سال ۲۰۰۹ تاکید کرده بود که جنبش سلطنتطلب عملا هیچ پایگاهی در داخل ایران ندارد.
از نظر کریم امیل بیطار، پژوهشگر خاورمیانه در مؤسسه روابط بینالملل و راهبردی پاریس، محبوبیت رضا پهلوی در لسآنجلس یا نوی-سور-سن (حومه مرفه پاریس) بیشتر از ایران بود. برخلاف آنچه ممکن است پس از اعتراضات اخیر انتظار رود، این پژوهشگر IRIS میگوید مشروعیت وارث سلسله پهلوی همچنان محدود است.
نوستالژی
رافائله مائوریلو، استاد دانشگاه علامه طباطبایی تهران، که اکنون از ایتالیا سخن میگوید، توضیح میدهد که تا همین اواخر، مطرح شدن رضا پهلوی بهعنوان جایگزینی برای جمهوری اسلامی «خندهدار» تلقی میشد. با این حال، او میپذیرد که در سالهای اخیر، نوستالژی نسبت به دوران شاه، بهویژه در میان جوانان، افزایش یافته است.
او این موضوع را در میان دانشجویانش میبیند؛ کسانی که گاهی چیزهایی درباره شاه منتشر میکنند و وقتی از آنها میپرسی، متوجه میشوی هیچ شناختی از آن دوره ندارند. مائوریلو این جوانان را با همتایان اسپانیاییشان مقایسه میکند که نسبت به دیکتاتوری فرانکو دچار نوستالژی هستند.
با این حال، به باور این کارشناس، شانس موفقیت او محدود است. رضا پهلوی میتواند بهعنوان چهرهای دیده شود که توسط قدرتهای خارجی، با حمایت دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، به میدان می آید و این موضوع بیاعتمادی عمیقی را در میان ایرانیان برمیانگیزد. افزون بر این، این پژوهشگر تاکید میکند بعید است وارث پهلوی بتواند حمایت اقلیتهای ملی را جلب کند یا بحران اقتصادی و اجتماعی کشوری را حل کند که دیگر آن را نمیشناسد.
از همه مهمتر، همانطور که علی ترنور، تحلیلگر در متنی که دوشنبه در حساب کاربری خود در شبکه ایکس منتشر کرد نوشته است، این اشرافزاده نه حزبی پشت سر خود دارد و نه ساختار و سلسلهمراتبی. چهره او صرفا پوششی است بر "نمادپردازی و خیالپردازیهای رهبری."
در مقالهای که در مجله تایم منتشر شد، نرگس باجغلی، انسانشناس ایرانی، این دیدگاه را تایید کرد و نوشت که حمایت واقعی از رضا پهلوی در داخل کشور حداقلی است. این استاد دانشگاه جان هاپکینز همچنین تاکید کرد که حمایت مردمی از بازگشت سلطنت «توهمی» است که از طریق کارزارهای اطلاعات نادرست ساخته شده و نتیجه گرفت که خودداری ترامپ از دیدار با پسر شاه برکنارشده نشانهای گویاست از اینکه حتی متحدان بالقوه تا چه حد گزینه سلطنتطلبی را جدی میگیرند.
................................................
عراق: سقوط احتمالی جمهوری اسلامی تاثیری بر نظام سیاسی ما نخواهد گذاشت
حنان الفتلاوی، عضو "ائتلاف سازندگی و توسعه" که نخستوزیر عراق برآمده از آن است، اعلام کرد که سقوط احتمالی نظام جمهوری اسلامی در ایران تاثیری بر نظام سیاسی عراق نخواهد گذاشت.
الفتلاوی در گفتوگو با یک تلویزیون عربیزبان گفت که چارچوب هماهنگی، شامل احزاب شیعی متحد جمهوری اسلامی با «جدیت» در حال نظارت بر تحولات منطقهای است.
او گفت: نظام سیاسی عراق با سقوط نظام در ایران تحت تاثیر قرار نخواهد گرفت و چارچوب هماهنگی با جدیت برای تحولات منطقهای عمل میکند.
این اولین موضعگیری ائتلاف حاکم عراق از شروع اعتراضات ایرانیان است که درباره سقوط احتمالی جمهوری اسلامی صحبت میکند.
با این حال چارچوب هماهنگی، پنجشنبه مخالفت قاطع خود را با استفاده از خاک عراق بهعنوان نقطه آغاز حمله به هر کشوری، بهویژه ایران، اعلام کرد و خواستار راهحلهای دیپلماتیک و سیاسی برای حلوفصل بحرانها شد.
اداره رسانهای چارچوب هماهنگی در بیانیهای نوشت: این امر نقض آشکار حاکمیت عراق و کشاندن آن به درگیریهایی است که نه در خدمت امنیت آن است و نه در راستای منافع مردمش.
ائتلاف چارچوب هماهنگی در توضیح موضع خود افزود که جنگ با جمهوری اسلامی در سایه چالشهای اقتصادی موجود و کاهش قیمت نفت، امری که بار مضاعفی بر دوش ملتهای منطقه میگذارد و ثبات منطقهای را تهدید میکند.
مخالفت نیروهای مسلح عراق با جنگ با جمهوری اسلامی
همزمان صباح النعمان، سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، پنجشنبه ۲۵ دی در بیانیهای نوشت که این کشور بر موضع ثابت و اصولی خود مبنی بر مخالفت قاطع با استفاده از سرزمین، حریم هوایی یا آبهای منطقهایاش برای هرگونه اقدام نظامی که هر کشوری را هدف قرار دهد، تاکید میکند.
علاوه بر دولت عراق، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، نیز پنجشنبه گفت: ما ابتکارهای دیپلماتیک درباره ایران را ادامه خواهیم داد؛ اولویت، جلوگیری از بیثباتی است.
او گفت: ترکیه احتمال استفاده از خشونت علیه ایران را تایید یا توجیه نمیکند.
چهارشنبه نیز یک منبع در وزارت خارجه ترکیه اعلام کرد که فیدان در تماس تلفنی با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، بر ضرورت انجام مذاکرات برای حلوفصل تنشهای کنونی منطقه تاکید کرد.
.............................................
